“Vi khuẩn ăn thịt người” – Hiểu sao cho đúng?

  1. Thưa BS, hiện nay thông tin “Vi khuẩn ăn thịt người” đang khiến mọi người hoang mang và lo lắng. Vi khuẩn này có thật sự đáng sợ như tên gọi không, thưa BS?

Như chúng ta đã biết thời gian gần đây trên những diễn đàn đang báo động về “vi khuẩn ăn thịt người”. Đây không phải là một căn bệnh mới và đã được phát hiện từ rất lâu và ca đầu tiên được bác sĩ Alfred Whitmore miêu tả một loại vi khuẩn tên là Burkholderia Pseudomallei vào năm 1911 tại Myanmar, trong một trường hợp của một bệnh nhân bị nghiện ma túy (vì vậy tên bệnh thường được gọi là bệnh Whitmore). Còn ở Việt Nam ghi nhận ca đầu tiên vào năm 1925 tại Viện Pasteur (Sài Gòn). Kể từ đó vẫn có rải rác những ca mắc được ghi nhận, mà nhiều nhất là trong thời kì chiến tranh tại Việt Nam, có những binh sĩ người Pháp và Mỹ sau khi trở về phát hiện mình mắc vi trùng này, do vậy các chuyên gia đã từng gọi đây là căn bệnh bom hẹn giờ tại Việt Nam. Tuy nhiên cũng có 1 thời gian dài việc báo cáo số ca mắc rất thấp, thậm chí không có.

Đây là 1 căn bệnh lây truyền cấp tính do vi khuẩn sống trong đất. Loại vi khuẩn này tấn công cơ thể người qua những vết thương trên da khi tiếp xúc với đất và nước ở những vùng nhiệt đới như Việt Nam ta. Khi đi vào cơ thể, chúng tạo ra những ổ áp xe trong các cơ quan của cơ thể và những ổ áp xe này có thể cấp tính hoặc âm ỉ làm cho bệnh nhân bị tổn thương nặng. Mọi người nghĩ rằng nó ăn thịt người, tuy nhiên đây là một trong những cơ chế tấn công cơ thể của các loại vi khuẩn độc hại khi vào cơ thể người. Điều nguy hiểm là khi vi khuẩn này đi vào cơ thể người một cách nhanh chóng hoặc âm thầm và có thể ủ bệnh trong vài tháng hoặc vài năm sau, gây ra những ổ áp xe nhiễm trùng rồi phát tán ra sau đó. Để phát hiện được loại vi khuẩn chúng ta phải lấy được mủ của ổ áp xe và cấy vào môi trường đặc biệt, nếu không, chúng ta có thể bị nhầm lẫn những loại vi khuẩn khác. Điều trị loại vi khuẩn này vừa phải áp dụng điều trị tấn công và điều trị duy trì trong nhiều tháng để hạn chế tình trạng tái phát của bệnh.

  1. Thời gian gần đây, chúng ta đã phát hiện nhiều hơn có phải là do loại vi khuẩn này quay lại hay không, thưa BS?

Vùng Đông Nam Á đặc biệt là Việt Nam, Thái Lan và Bắc Úc là những vùng người ta đã ghi nhận có rất nhiều loại vi khuẩn này trong đất. Tại Đại Học Quốc Gia Hà Nội đã phát triển ra và huấn luyện cho các trung tâm để có thể phát hiện dễ dàng và chính xác hơn loại vi trùng này. Đó là một điều đáng mừng vì khi phát hiện loại vi khuẩn này bằng phương pháp cấy thì chúng ta có thể tạo ra những phương pháp chữa trị tốt hơn.

Thể điển hình ở những bệnh nhân thường gặp nhất của bệnh Whitmore thuộc 2 dạng là dạng cấp tính tức là khi vi trùng đã thâm nhập vào cơ thể tấn công nhanh chóng các cơ quan trong cơ thể, vị trí đặc biệt thường xảy ra ở người lớn đó chính là phổi và gây viêm phổi nặng, nhiễm trùng huyết nặng. Ở trẻ em thường xảy ra ở áp xe vùng tuyến nước bọt ở trên mặt, điều này sẽ gây ra lầm lẫn với những trường hợp bệnh nhân bị quai bị hoặc áp xe tuyến mang tai mà không có rõ nguyên nhân. Bệnh nhân sẽ biểu hiện những triệu chứng khá rõ ràng như nhiễm trùng huyết, làm cho bệnh nhân sốt cao, khó thở thậm chí có thể sốc nhiễm trùng gây ra tử vong. Bên cạnh đó có những trường hợp mạn tính sẽ diễn biến chậm, từ từ và đến một ngày nào đó sẽ xuất hiện một áp xe nào đó trên một cơ quan trong cơ thể, ví dụ như ở gan, não hoặc một vùng mô cơ nào đó khiến chẩn đoán có thể bị sai lầm và nghĩ đây có thể là một tình trạng mới. Thật ra nó đã âm ỉ từ trước đó vài tháng trước đó. Điều quan trọng nhất là chúng ta phải lấy ra được mẫu tức là mủ từ những ổ nhiễm trùng đó, cấy và tìm được loại vi trùng này. Khi đó, sẽ điều trị theo những cách phù hợp, hạn chế được việc mất thời gian và sự phát tán cũng như sự tàn phá của loại vi khuẩn này trong cơ thể. Vì vậy, với sự phát triển hiện đại của y học hiện tại thì phương pháp phát hiện và điều trị đã có những tiến bộ tốt và những trường hợp chúng ta ghi nhận ở nhiều vùng đó là do khả năng phát hiện bệnh của chúng ta tốt hơn, chứ không phải do loại vi trùng này đang xuất hiện nhiều hơn và gây ra nguy hiểm cho cộng đồng ngày nay. Điều quan trọng là nếu bác sĩ nghĩ đến bệnh đó thì mới cho cấy và tìm loại vi trùng này.

  1. Là BS có kinh nghiệm chẩn đoán, điều trị ca Whitmore ở trẻ em khi còn ở BV Nhi Đồng 2, BS còn nhớ những ca whitmore khi ấy?

Tôi vẫn nhớ ca đầu tiên khi một em bé có triệu chứng áp xe tuyến mang tai và sau đó lan rộng lên toàn bộ khuôn mặt, thậm chí sau đó gây áp xe não nặng. Diễn biến của ca bệnh xảy ra vô cùng nặng nề và kéo dài. Cấy máu nhiều lần không ra vi trùng, hoàn toàn không đáp ứng với kháng sinh điều trị thông thường. Tuy nhiên khi rạch tháo mủ trong khối áp xe tuyến mang tai, kết quả cấy mới cho biết bé bị nhiễm vi khuẩn Burkhoderia Pseudomallei. Vì lí do áp xe tuyến mang tai gợi ý, chúng tôi đã thực hiện cấy loại vi trùng này. Ngày phẫu thuật em bé đó, khi rạch tuyến mang tai, mủ trào ra rất nhiều và phải đặt dẫn lưu để dẫn mủ ra thì cả tuần sau vẫn còn ra rất nhiều mủ. May mắn là ca đó chúng tôi đã cứu sống em bé sau khi điều trị trong vòng 6 tháng…

Với bệnh Whitmore, điều lưu ý của những trường hợp này đó là tái phát bởi vì chúng ta có thể điều trị hết nhưng vi khuẩn bên trong vẫn còn và âm thầm tạo ra những ổ áp xe ở những nơi khác. Vì vậy sau khi điều trị trong giai đoạn cấp tính, sẽ phải đầu tư thêm giai đoạn uống thuốc duy trì để hạn chế những vấn đề tái phát và biến chứng có thể có, vì loại vi trùng này hiện tại chúng ta vẫn phải điều trị kháng sinh theo phác đồ và vẫn còn rất nhạy cảm.

  1. Như BS đã nói, việc điều trị không hề dễ dàng và một số trường hợp vi khuẩn đã kháng với kháng sinh. Có lẽ đây cũng là một trong những khó khăn xét về cả góc độ của bệnh nhân và cả bác sĩ điều trị?

Chính xác là như vậy. Thứ nhất là chúng ta dễ bị lầm tưởng khi bệnh nhẹ. Cần xem xét kỹ các biểu hiện từ lâm sàng đến xét nghiệm vi sinh để tìm ra đúng loại vi khuẩn Burkholderia Pseudomallei. Ở người lớn có sẵn một số bệnh mãn tính như tiểu đường, nghiện rượu, sức đề kháng suy giảm, làm trong những môi trường tiếp xúc với đất và nước… thường họ dễ dàng bỏ qua và không lưu ý đến tình trạng nhiễm trùng khi tiếp xúc. Đây chính là đầu vào của bệnh này.

 

  1. Liệu chúng ta có thể phòng ngừa được căn bệnh này hay không?

Cho đến hiện nay, chưa có bằng chứng của việc lây nhiễm vi trùng này giữa người với người mà chủ yếu từ các vết thương trên da khi tiếp xúc với đất, nước bị ô nhiễm. Việc phòng ngừa nhìn chung cũng giống như những căn bệnh khác: vệ sinh cá nhân, vệ sinh đường hô hấp. Đặc biệt với những vết thương trên da, chúng ta cần chăm sóc vết thương sạch. Điều thứ hai đó là, đối với những loại vi trùng, khi có một biểu hiện bất thường nào đó về sức khỏe, một loại bệnh nào đó chúng ta phải đến ngay đến các cơ sở y tế để khám. Nếu nghĩ đến bệnh, chúng ta sẽ đi tìm bệnh để tìm ra và có phương pháp điều trị phù hợp. Còn nếu chúng ta chủ quan, không nghĩ đến bệnh hoặc không biết về bệnh đó thì chúng ta sẽ chậm trễ trong vấn đề điều trị thì chúng ta phải gánh chịu những hậu quả khi chậm chân.

 

  1. Với bệnh Whitmore này, bác sĩ cũng đã từng tham dự một hội nghị lớn mang tầm thế giới về bệnh Whitmore ở trẻ em. Sắp tới đây cũng có một hội nghị quốc tế khá lớn về căn bệnh này và được tổ chức vào tháng 10 năm nay tại Hà Nội. Những thông điệp mà những hội nghị quốc tế muốn chuyển cho tất cả các nước đặc biệt là những nước hay xảy ra tình trạng bệnh Whitmore là gì?

Việt Nam nằm trong khu vực Đông Nam Á, là một trong những khu vực xảy ra nhiều trường hợp bệnh Whitmore. Trong hội nghị lần trước, mọi người đã nhấn mạnh đây là bệnh mà chúng ta không được lãng quên, chúng ta phải lưu ý và phát hiện càng sớm càng tốt để điều trị. Qua những hội nghị như vậy chúng tôi sẽ chia sẻ kinh nghiệm phát hiện bệnh, cùng có những kế hoạch quan tâm và điều trị, các phương pháp điều trị và những vấn đề kháng thuốc của vi khuẩn cũng như việc kết nối để điều trị hiệu quả.

Tư vấn chuyên môn

ThS. BS Nguyễn Trần Nam

Trưởng khoa Nhiễm – BV Nhi Đồng TP

Minh Khuê

Theo Tạp chí Sức Khỏe – khoe24h.vn

 

 

 

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Nam châm và những cái chết oan nghiệt

Những món đồ chơi có nam châm thật sự nguy hiểm với trẻ nhỏ. Nhiều cái chết oan nghiệt đã xảy ra từ những món đồ chơi này. Cách đây không lâu, tôi có khám một …

Suy Giáp - nên hay không nên ăn gì?

Nói chung, không có chế độ ăn uống riêng biệt cho người bị suy giáp. Mặc dù có rất nhiều bài viết về chế độ ăn cho suy giáp, nhưng không có bằng chứng cho …

Vì sao khó “tới luôn bác tài?”

Đường nào dù ngắn dù dài cũng khởi đầu bằng bước chân thứ nhất (Lão Tử). Con đường phòng bệnh khi chưa bệnh, phục hồi nhanh khi lỡ bệnh, bắt đầu ngay khi gia chủ …

Chuẩn bị gì trước khi mang thai?

Mang thai là thiên chức của người phụ nữ, mang thai cũng là hiện tượng sinh lý bình thường trong cuộc đời người phụ nữ. Gia đình tròn vẹn khi có tiếng khóc trẻ thơ …

Món nào nên loãng thời “hại điện”?

Thông thường món loãng thường bị chê! Không sai, nhưng chuyện gì cũng có ngoại lệ! Mặc dù ngành y nói chung, chuyên khoa tim mạch nói riêng, đã, đang và chắc chắn sẽ có …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi