Nắng nóng – Coi chừng đổ bệnh!

Hiện nay đang vào mùa nóng đỉnh điểm. Những đợt nắng nóng bức xạ nhiệt cao khiến cho chúng ta vô cùng khó chịu. Đồng thời, với nhiệt độ không khí nóng, độ ẩm cao, ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe, tạo điều kiện thuận lợi cho các loại bệnh liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp gây bệnh.

Đặc điểm của nhiệt độ tác động vào cơ thể người

Nhiệt độ của cơ thể chúng ta dao động trong ngưỡng 36 – 37,5ºC giúp cho các hoạt động trao đổi chất được thực hiên tốt nhất. Bên cạnh đó, luôn có những cơ chế điều hòa giúp giảm nhiệt độ trong cơ thể khi nhiệt độ tăng cao hoặc giữ nhiệt độ trong cơ thể khi nhiệt độ cơ thể giảm xuống.

Khi nhiệt độ tăng cao, cơ thể có những phản ứng lại bằng nhiều cơ chế giúp điều hòa nhiệt độ trong cơ thể ở chế độ tối ưu:

  • Bài tiết mồ hôi: nhiệt độ trong cơ thể tăng sẽ kích thích các tuyến mồ hôi dưới da bài tiết mồ hôi nhằm giảm nhiệt độ trên da và làm giảm nhiệt độ trong cơ thể.
  • Tăng hô hấp: nhiệt độ tăng làm kích thích trung khu hô hấp trên não làm tăng nhịp thở, tăng cường thải nhiệt và hơi nước qua đường thở, giúp hạ thân nhiệt.
  • Dãn mạch máu dưới da: Mạng lưới máu dưới mạch da rất phát triển, có tổng diện tích lớn nên thuận lợi cho việc trao đổi nhiệt với môi trường. Nhiệt độ của da tăng lên và nhiệt được truyền sang môi trường nhiều hơn.

Vì vậy, khi thời tiết nóng hơn, cơ thể chúng ta gặp phải khó khăn trong việc giảm nhiệt độ bên trong cơ thể. Đồng thời, cơ thể phải hoạt động nhiều hơn, tạo ra nhiều mồ hôi để giúp cơ thể được “nguội” hơn. Tuy nhiên, trong một số điều kiện, sự tiết mồ hôi xảy ra bị hạn chế khiến cho nhiệt độ cơ thể càng tăng nhanh. Trường hợp này thường diễn ra ở những người già hoặc những người đang phải sử dụng thường xuyên một loại dược phẩm. Ở trẻ em thì sự sản xuất mồ hôi rất hạn chế và nhiệt độ cơ thể sẽ tăng một cách rất nhanh chóng. Cơ thể chúng ta có 70% là nước, do vậy một lượng nước sẽ mất rất nhiều qua đường mồ hôi và qua đường thở. Bên cạnh đó, hệ tim mạch phải làm việc nhiều và nhanh hơn khiến mạch đập mạnh và huyết áp tăng. Máu bị đặc lại do mất nước và gây ra tình trạng thiếu ôxy cho cơ thể.

Những bệnh có thể gặp mùa nắng nóng

  • Bệnh tim mạch: nguy cơ đột quị sẽ rất cao vì hệ tim mạch phải hoạt động nhiều, khiến giãn mạch máu, tăng huyết áp. Đồng thời tình trạng mất nước qua da và hô hấp làm cô đặc máu, khiến dễ xuất hiện những cục máu đông. Theo nghiên cứu tại Đài Loan, nguy cơ tai biến tăng lên tới 66.6% khi nhiệt độ ngoài trời trên 32ºC. Đặc biệt dễ xảy ra ở những người lớn tuổi, những người lao động trực tiếp ngoài trời không được che nắng và không uống đủ nước, hoặc những người ngồi trong phòng máy lạnh đi ra trời nắng đột ngột. Biểu hiện của nạn nhân thường mệt mỏi, lừ đừ, nhức đầu, vã mồ hôi nhiều, khó thở, trụy mạch và dễ tử vong.
  • Sốc nhiệt: là tình trạng điều chỉnh hoạt động nhiệt độ tự nhiên của cơ thể không đúng cách, có thể do tình trạng tiếp xúc với nhiệt độ cao, khiến nhiệt độ cơ thể tăng cao bất thường. Cơ thể cố gắng điều chỉnh bằng cách dãn mạch để giảm nhiệt độ, gây thiếu máu não và ngất. Ngoài ra có các biểu hiện như vọp bẻ, đổ mồ hôi quá mức, buồn nôn và nôn, đến giai đoạn cuối có thể dẫn đến tổn thương não nghiêm trọng với sốt cao dữ dội, co giật, hôn mê.
  • Bệnh hô hấp: sự thay đổi nhiệt độ bất thường ngoài trời nóng và trong phòng lạnh, quạt trực tiếp vào cơ thể, là các yếu tố thuận lợi khiến cho hệ hô hấp dễ bị tổn thương. Bên cạnh đó, nhiệt độ cao là yếu tố thuận lợi cho các vi trùng hoạt động tấn công hệ hô hấp, gây những bệnh cảnh viêm mũi họng, viêm tai, viêm thanh quản, viêm phổi…
  • Bệnh tiêu hóa: thời tiết nóng bức là điều kiện cho thức ăn có thể lên men, ôi, thiu và là môi trường cho vi trùng đường tiêu hóa hoạt động. Do vậy nếu không được ăn chín, uống sôi đúng cách, sẽ dễ mắc bệnh nhiễm trùng tiêu hóa, biểu hiện bằng tình trạng nôn ói nhiều, tiêu chảy, chướng bụng, đôi khi dẫn đến các biến chứng nặng nề hơn như viêm ruột, nhiễm trùng máu hoặc tiêu chảy mất nước nặng.
  • Các bệnh ngoài da: thời tiết nóng ẩm, kèm bụi ô nhiễm là điều kiện thuận lợi cho các bệnh ngoài da phát triển. Tuy không gây đe dọa sức khỏe nhưng lại gây khó chịu cho người bệnh. Thường gặp nhất là mụn, nhọt do tăng tiết nhờn, mồ hôi tạo điều kiện vi trùng dễ xâm nhập vào lớp biểu bì gây mụn nhọt, viêm nang lông. Bên cạnh đó, bỏng da do ánh nắng chiếu trực tiếp vào cũng gây những khó chịu và kích ứng cho những người da nhạy cảm hoặc lao động ngoài trời nắng.

 

Cách bảo vệ cơ thể mùa nắng nóng

Theo khuyến cáo của Cục y tế dự phòng, cần có những biện pháp sau hạn chế bị ảnh hưởng bởi thời tiết nắng nóng:

  • Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng khi phải đi ra ngoài đường hoặc lao động dưới trời nắng kéo dài. Sử dụng các quần áo chống nóng, đội nón, đeo kính, khẩu trang. Nên có thời gian nghỉ ngơi trong bóng mát mỗi giờ khoảng 15 phút để bổ sung nước cho cơ thể và hạn chế việc để tăng thân nhiệt lên cao quá.
  • Cung cấp đủ lượng nước uống để bù lại lượng nước mất qua mồ hôi và hơi thở. Tất cả các loại nước bao gồm nước khoáng, nước trái cây, nước oresol… đều tốt, lưu ý nước có bổ sung muối và ít đường để cung cấp thêm điện giải và năng lượng. Nên uống nước từng ngụm với lượng vừa phải mỗi lần nhưng nhiều lần trong và sau thời gian tiếp xúc ngoài nắng. Không nên uống nhiều nước đá lạnh, hạn chế uống những chất có cồn, cà phê vì sẽ gây mất nước nhiều hơn qua đường tiểu thay vì bổ sung nước cho cơ thể như chúng ta nghĩ.
  • Thực hiện “ăn chín, uống sôi” để hạn chế lây nhiễm những bệnh qua đường tiêu hóa. Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, tăng cường dinh dưỡng, nên ăn các món thức ăn dễ tiêu, hạn chế chiên xào, nên nấu vừa đủ để ăn hết trong ngày không để thức ăn qua ngày sau, dễ bị hư. Tránh ăn uống tại các quán ăn không đảm bảo vệ sinh, không bảo quản thức ăn đúng qui định.
  • Không nên để nhiệt độ điều hòa trong phòng quá thấp, không để gió quạt thổi trực tiếp vào người vì sẽ dễ gây viêm nhiễm đường hô hấp. Lưu ý người già và trẻ nhỏ hạn chế việc đi ra vào phòng có điều hòa thường xuyên, vì sự thay đổi nhiệt độ nóng bên ngoài và bên trong phòng sẽ gây mệt mỏi vì thay đổi nhiệt độ đột ngột.
  • Tăng cường vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay với xà phòng đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Đánh răng thường xuyên, vệ sinh mũi họng hàng ngày bằng nước muối.
  • Trong trường hợp nạn nhân có biểu hiện sốc nhiệt, cần đưa nạn nhân ra khỏi nơi nắng nóng, vào bóng mát, cởi bỏ quần áo để giảm nhiệt, cho nạn nhân uống nước có muối, theo dõi tình trạng nhiệt độ, không nên làm giảm nhiệt độ quá nhanh. Nếu nạn nhân có biểu hiện lơ mơ, mệt mỏi nhiều cần đưa đến cơ sở y tế gần nhất.

ThS. BS Nguyễn Trần Nam

Trưởng khoa Nhiễm – Bệnh viện Nhi Đồng TP.HCM

Theo Tạp chí Sức Khỏe – khoe24h.vn

 

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Ba thầy thuốc mát tay nhất trên thế giới!

Không ít bệnh nhân ung thư đang "rối mù" vì những chỉ dẫn của những người “nhiệt tình có thừa”, nhưng không có kiến thức nền, không phải là bác sĩ trong lĩnh vực dinh …

Đừng bình chân như vại chờ … bệnh!

Trong nhiều bài viết, qua nhiều tham luận, bác sĩ Lương Lễ Hoàng (LLH) đã liên tục cổ động cho thói quen vận động, đặc biệt ở người bệnh tiểu đường, căn bệnh được Tổ …

Không keo dễ gì dán dính!

Nhờ nhiều công trình nghiên cứu nên ngày nay thầy thuốc từ Đông sang Tây đều rõ về vai trò quan trọng của vận tốc luân lưu trong mạng lưới mạch máu, nhất là trong …

Trò chuyện cùng TS. BS Trần Chí Cường: Vì bệnh nhân là số một

Khánh thành vào ngày 20/02/2019 với quy mô xây dựng trên 10 tầng, trang thiết bị hiện đại nhất, phục vụ chẩn đoán, điều trị, tầm soát đột quỵ tim mạch, cơ xương khớp chuyên …

Viêm Amidan – Khi nào cần phải cắt?

Amidan được xem là hệ thống miễn dịch phòng thủ đầu tiên chống lại vi khuẩn và vi rút xâm nhập vào miệng của bạn. Tuy nhiên, khi tình trạng viêm amidan đến mức “hành” …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi