Đột quỵ người trẻ – Góc nhìn qua những con số

Đột quỵ hiện nay đã vượt ung thư, trở thành nguyên nhân tử vong xếp thứ 2, chỉ sau nhồi máu cơ tim. Đặc biệt đáng báo động là đột quỵ ở đối tượng trẻ tuổi. Tuy chỉ chiếm 10% về số lượng, nhưng 50% thiệt hại về kinh tế, xã hội do đột quỵ gây ra cho một quốc gia đến từ đột quỵ người trẻ. Đột quỵ đã tước đi của gia đình và xã hội một nguồn lực vô giá. Bản thân bệnh nhân phải đối mặt với một tương lai dài mang bệnh tật, dễ phát sinh tâm lý bi quan chán nản, thậm chí trầm cảm vì mới đây thôi còn là một trụ cột, giờ đã thành một phế nhân! 

Đột quỵ người trẻ là đột quỵ xảy ra ở người dưới 45-50 tuổi. Cũng như đột quỵ nói chung, đột quỵ người trẻ bao gồm 2 dạng là nhồi máu não (mạch máu não bị tắc) và xuất huyết não (mạch máu não bị vỡ) với tỉ lệ 2/1, so với tỉ lệ 4/1 trong đột quỵ nói chung.

Tuy chỉ chiếm 10% về số lượng, nhưng 50% thiệt hại về kinh tế, xã hội do đột quỵ gây ra cho một quốc gia đến từ đột quỵ người trẻ. Chi phí điều trị nội trú dành cho đột quỵ người trẻ cao hơn đột quỵ nói chung. Trong năm 2007, chi phí điều trị bình quân cho một ca nhồi máu não tại Mỹ là 34.886 đô-la, xuất huyết nhu mô não là 94.482 đô-la và xuất huyết màng não là 146.307 đô-la. Người trẻ là những người giàu nhiệt huyết và đang trong độ tuổi lao động sung mãn nhất, cáng đáng nhiều nhất cho gia đình, đóng góp nhiều nhất cho xã hội. Đột quỵ đã tước đi của gia đình và xã hội một nguồn lực vô giá. Bản thân bệnh nhân phải đối mặt với một tương lai dài mang bệnh tật, dễ phát sinh tâm lý bi quan chán nản, thậm chí trầm cảm vì mới đây thôi còn là một trụ cột, giờ đã thành một phế nhân!

Nguyên nhân nhồi máu não người trẻ đa dạng và khó chẩn đoán hơn so với ở người lớn tuổi. Nếu như ở người lớn tuổi, 3 nhóm nguyên nhân gắn liền với các yếu tố nguy cơ tim mạch là xơ vữa động mạch lớn, bệnh tim tạo huyết khối, bệnh lý mạch máu nhỏ chiếm đến trên 80% và tương đối dễ chẩn đoán thì ở người trẻ, tỉ lệ này chỉ là 50% và chẩn đoán khá khó khăn, đặc biệt là nhóm bệnh tim tạo huyết khối gồm rất nhiều bệnh lý khác nhau; 50% còn lại là nhóm gồm nhiều bệnh lý ít hoặc hiếm gặp chẩn đoán được và nhóm không tìm được nguyên nhân. Đối với xuất huyết não người trẻ, tăng huyết áp vẫn là nguyên nhân thường gặp, tương tự ở người lớn tuổi. Điểm đáng lưu ý là khác với tăng huyết áp ở người lớn tuổi hầu hết là vô căn, không cần tìm nguyên nhân thì ở người trẻ bị tăng huyết áp, cần tầm soát một số nguyên nhân có thể có để điều trị như hẹp động mạch thận, u tủy thượng thận, cường aldosteron, viêm mạch hệ thống. Một số nguyên nhân hay gặp khác là vỡ dị dạng mạch máu não, rối loạn đông máu, ma túy. Một tỉ lệ tương đối không tìm được nguyên nhân.

Các yếu tố nguy cơ tim mạch kinh điển gắn liền với tăng nguy cơ đột quỵ ở người lớn tuổi cũng đồng thời hiện diện ở người trẻ, chỉ khác nhau về tỉ lệ hiện diện. Nếu như tăng huyết áp, bệnh tim, đái tháo đường là 3 yếu tố nguy cơ hàng đầu ở người lớn tuổi thì ở người trẻ, đó là nghiện hút thuốc lá, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp. Một nghiên cứu tại châu Âu trên 3944 bệnh nhân đột quỵ người trẻ nhận thấy: có 49% nghiện hút thuốc lá, 46% có rối loạn mỡ máu, 36% có tăng huyết áp. Đái tháo đường liên quan hạn chế với đột quỵ người trẻ có lẽ do chưa đủ thời gian gây tổn hại cơ quan đích. Một số yếu tố nguy cơ khác chỉ gặp hoặc gặp ưu thế ở người trẻ là mang thai, uống thuốc tránh thai, nghiện rượu, ma túy, béo phì.

Chẩn đoán chính xác, điều trị hiệu quả nguyên nhân giúp giảm tử vong, tàn phế và tái phát, trong khi kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ sẽ giúp giảm tỉ lệ mắc bệnh. Số lượng người trẻ bị đột quỵ trên thế giới tăng dần trong vòng 3 thập niên trở lại đây, một phần lý do quan trọng đến từ áp lực công việc ngày càng cao, chế độ nghỉ ngơi không hợp lý, chế độ ăn uống và vận động thiếu khoa học nơi người trẻ, khiến tuổi khởi bệnh của một số bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu ngày càng trẻ hóa, làm tăng nguy cơ đột quỵ. Người trẻ cần thiết lập cho mình một môi trường sống thoải mái về tinh thần lẫn thể chất, chế độ ăn uống khoa học (giảm mặn, giảm tinh bột, giảm béo, tăng cường rau xanh và trái cây), siêng năng thể dục thể thao, kiểm tra sức khỏe định kỳ. Thực tế cho thấy, rất nhiều người trẻ khá chủ quan, không hề quan tâm tiền sử bệnh lý, chỉ đến khi bị đột quỵ nhập viện mới ngỡ ngàng khi nghe bác sĩ thông báo đã bị tăng huyết áp, đái tháo đường… một thời gian dài. Cần bỏ hẳn thuốc lá, yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ người trẻ, cũng như hạn chế bia rượu, không xài ma túy, thay đổi biện pháp ngừa thai nếu nghi ngờ thuốc đang uống liên quan với đột quỵ…

Chẳng phải là cái gì đó quá xa vời, nhận diện và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ vốn rất quen thuộc và hiện hữu hàng ngày quanh ta giúp giảm đến 50% nguy cơ đột quỵ người trẻ.

BS Tạ Vương Khoa

Đơn vị đột quỵ, Bệnh viện 175

Theo Tạp chí Sức Khỏe – khoe24h.vn 

 

 

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Nam châm và những cái chết oan nghiệt

Những món đồ chơi có nam châm thật sự nguy hiểm với trẻ nhỏ. Nhiều cái chết oan nghiệt đã xảy ra từ những món đồ chơi này. Cách đây không lâu, tôi có khám một …

Suy Giáp - nên hay không nên ăn gì?

Nói chung, không có chế độ ăn uống riêng biệt cho người bị suy giáp. Mặc dù có rất nhiều bài viết về chế độ ăn cho suy giáp, nhưng không có bằng chứng cho …

Vì sao khó “tới luôn bác tài?”

Đường nào dù ngắn dù dài cũng khởi đầu bằng bước chân thứ nhất (Lão Tử). Con đường phòng bệnh khi chưa bệnh, phục hồi nhanh khi lỡ bệnh, bắt đầu ngay khi gia chủ …

Chuẩn bị gì trước khi mang thai?

Mang thai là thiên chức của người phụ nữ, mang thai cũng là hiện tượng sinh lý bình thường trong cuộc đời người phụ nữ. Gia đình tròn vẹn khi có tiếng khóc trẻ thơ …

Món nào nên loãng thời “hại điện”?

Thông thường món loãng thường bị chê! Không sai, nhưng chuyện gì cũng có ngoại lệ! Mặc dù ngành y nói chung, chuyên khoa tim mạch nói riêng, đã, đang và chắc chắn sẽ có …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi