Đã vào cao điểm mùa dịch Sốt xuất huyết

Từ đầu năm 2019 đến nay, cả nước ghi nhận trên 80.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết, gấp 3 lần so với số mắc cùng kỳ 2018. Hiện nay đang là cao điểm mùa dịch, số mắc liên tục tăng cao tại nhiều tỉnh, thành phố trong những tuần gần đây. Dự báo số mắc thời gian tới tiếp tục gia tăng và có thể bùng phát trên diện rộng nếu không phát hiện và xử lý ổ dịch kịp thời.

Một số tỉnh có số cao nhất cả nước là: Khánh Hòa, Đà Nẵng, Phú Yên, Bà Rịa – Vũng Tàu, TP.HCM, Bình Định, Bình Dương, Đồng Nai, Ninh Thuận.

Bệnh sốt xuất huyết là gì?

Sốt xuất huyết (SXH) hay bệnh SXH Dengue là một bệnh truyền nhiễm cấp tính, bệnh do virus Dengue gây ra. Có 4 loại huyết thanh riêng biệt nhưng có liên quan chặt chẽ với nhau gây ra SXH. Nếu một người đã nhiễm với một chủng nào thì chỉ có thể có khả năng miễn dịch suốt đời chống lại kiểu huyết thanh cụ thể đó. Tuy nhiên, miễn dịch chéo với các kiểu huyết thanh khác sau khi phục hồi chỉ là một phần và tạm thời. Nhiễm virus Dengue loại huyết thanh khác làm tăng nguy cơ phát triển SXH nặng.

Bệnh có thể lây lan thành dịch và gây tử vong ở trẻ em và người lớn.

Bệnh không lây truyền trực tiếp từ người sang người mà do muỗi vằn đốt người bệnh nhiễm virus Dengue, sau đó truyền bệnh cho người lành qua vết đốt.

Bệnh xảy ra ở tất cả các nước trong khu vực khí hậu nhiệt đới. Tại Việt Nam, bệnh SXH hoành hành toàn quốc, bệnh xảy ra quanh năm nhưng thường xuất hiện nhiều và lây lan thành dịch vào mùa mưa của tháng 7, 8, 9, 10.

 

Dấu hiệu của bệnh SXH

  1. Sốt: tình trạng sốt cao từ 39ºC đến 40ºC, sốt đột ngột, sốt liên tục trong 3-4 ngày.
  2. Xuất huyết biểu hiện ở nhiều mức độ khác nhau như:
  • Xuất huyết dưới da: trên mặt da những chấm nhỏ màu đỏ, đốm đỏ hay vết bầm. Khi dùng tay căng da chung quanh chấm đỏ, chấm đỏ xuất huyết vẫn không mất.
  • Chảy máu cam, chảy máu chân răng, nướu răng.
  • Ói hoặc đi cầu ra máu (nước ói màu nâu, phân lợn cợn như bã cà phê hoặc đỏ tươi).
  • Rong kinh ở phụ nữ, phụ nữ mang thai bị sốt xuất huyết rất nguy hiểm…
  1. Đau bụng, chán ăn, buồn nôn hoặc nôn ói.
  2. Đau họng, ho, đau cơ/đau khớp toàn thân, đau nhức 2 bên hố mắt.

Khi có dấu hiệu sốt cao từ 39ºC đến 40ºC, đặc biệt ở trẻ em sốt liên tục ít nhất 2 ngày hoặc có dấu hiệu xuất huyết ở da, niêm mạc là cần phải đưa trẻ đến bác sĩ để khám, chẩn đoán và xử trí kịp thời.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã khuyến cáo bệnh SXH xảy ra gồm 3 mức độ khác nhau là sốt xuất huyết, sốt xuất huyết có dấu hiệu cảnh báo và sốt xuất huyết nặng.

  • Sốt xuất huyết: Có các dấu hiệu đã nêu trên.
  • Sốt xuất huyết có dấu hiệu cảnh báo (như vật vã, lừ đừ, li bì): Bệnh nhân có triệu chứng đau bụng vùng gan hoặc ấn đau vùng gan, gan to trên 2cm; nôn ói nhiều, xuất huyết niêm mạc, đi tiểu ít.
  • Sốt xuất huyết nặng: Sốc là dấu hiệu nặng của bệnh sốt xuất huyết, thường xuất hiện từ ngày thứ 3-6 của bệnh, đặc biệt lúc trẻ đang sốt cao chuyển sang hết sốt và có thể xảy ra kể cả khi không thấy rõ dấu hiệu xuất huyết. Dấu hiệu sốc gồm:

– Mệt, li bì hoặc vật vã.

– Chân tay lạnh.

– Tiểu ít, có thể kèm theo ói hoặc đi cầu ra máu.

– Đau bụng nhiều hơn, đặc biệt đau vùng hạ sườn phải.

Diễn biến của bệnh từ 2 ngày đến 7 ngày, nguy hiểm thường xảy ra ở ngày sốt thứ tư, thứ năm: người bệnh trong trạng thái mệt mỏi, tiểu ít, bứt rứt, mạch nhanh nhẹ, huyết áp hạ; hoặc không bắt được mạch, không đo được huyết áp (biểu hiện của trụy mạch).

Phương pháp điều trị bệnh SXH

Bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu là điều trị triệu chứng và biến chứng của bệnh.

Các biện pháp điều trị chung:

  • Hạ sốt: Nên dùng Paracetamol khi sốt ≥ 38ºC; với trẻ em nên lau mát. Không dùng Aspirin và Ibuprofen vì 2 loại thuốc này sẽ gây nên tình trạng bệnh tiến triển nặng và nguy hiểm là tử vong.
  • Bù dịch và chất điện giải bằng đường uống, cụ thể là dung dịch Oresol hoặc nước dừa.
  • Tiêm truyền tĩnh mạch các chất điện giải khi không thể điều trị bù dịch bằng đường uống. Truyền dịch và điện giải trong sốt xuất huyết dengue rất quan trọng vì bệnh nhân bị giảm thể tích tuần hoàn máu. Việc điều trị phải được thực hiện tại bệnh viện.
  • Theo dõi bệnh nhân thường xuyên, đặc biệt là từ ngày 3 đến ngày 6 của bệnh hoặc khi bắt đầu hạ sốt để phát hiện diễn biến bệnh nặng nếu có.
  • Chăm sóc và dinh dưỡng đầy đủ.

 

Lưu ý khi chăm sóc, chế độ ăn uống cho người bệnh SXH

  • Lau mát bằng nước hoặc chườm mát: lau người cho trẻ bằng khăn mát, lau khô mồ hôi, nằm nơi thoáng mát, mặc quần áo mỏng.
  • Bù nước: Uống nhiều nước chín và bù điện giải bằng cách uống Oresol (một gói Oresol loại lớn pha một lít nước uống trong ngày). Nếu vẫn còn khát thì uống theo nhu cầu.
  • Nếu sốt ≥ 38ºC dùng thuốc hạ sốt bằng Paracetamol. Không được dùng thuốc Aspirin và Ibuprofen ngay cả khi nghi ngờ mắc bệnh SXH.
  • Vệ sinh cá nhân sạch sẽ: Ở trẻ nhỏ có thể dùng dung dịch nước muối sinh lý nhỏ mắt, nhỏ mũi (Natri chlorua 0,9%) để tránh bội nhiễm đường hô hấp trên.
  • Dinh dưỡng: Ăn lỏng, dễ tiêu, giàu dinh dưỡng. Ăn uống với chế độ dinh dưỡng đầy đủ các chất như thịt, cá, sữa, bổ sung vitamin C… là rất cần thiết.

 

Biện pháp phòng bệnh SXH

Vắcxin phòng bệnh chưa lưu hành rộng rãi ở các quốc gia trên thế giới, vì vậy chủ yếu là diệt lăng quăng/bọ gậy với sự tham gia tích cực của từng hộ gia đình và cả cộng đồng là biện pháp hiệu quả trong phòng chống SXH.

 

Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh SXH như sau:

  • Đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng.
  • Hàng tuần thực hiện các biện pháp diệt lăng quăng/bọ gậy bằng cách thả cá vào dụng cụ chứa nước lớn; súc rửa/thau rửa dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ, lật úp các dụng cụ không chứa nước; thay nước bình hoa/bình bông; bỏ muối hoặc dầu vào bát/chén nước kê chân chạn/tủ bếp.
  • Loại bỏ các vật liệu phế thải, các hốc nước tự nhiên không cho muỗi đẻ trứng như chai, lọ, mảnh chai, vỏ dừa, mảnh lu vỡ, lốp/vỏ xe cũ, hốc tre, bẹ lá…
  • Ngủ màn/mùng, mặc quần áo dài phòng muỗi đốt ngay cả ban ngày.
  • Tích cực phối hợp với ngành y tế trong các đợt phun hóa chất phòng, chống dịch.
  • Khi bị sốt đến ngay cơ sở y tế để được khám và tư vấn điều trị. Không được tự ý điều trị tại nhà.

    TS. BS Lê Văn Nhân

Nguyên PGĐ TT Y tế Dự phòng TPHCM

Giảng viên ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch

GĐ Y khoa Công ty Pacific Cross Việt Nam

Theo Tạp chí Sức khỏe – khoe24h.vn

 

 

Phản hồi của bạn

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi