Chế độ ăn khi Cholesterol máu cao

Cholesterol là nguyên liệu tạo thành mô tế bào của hầu hết các cơ quan bộ phận trong cơ thể, hiện diện trong quá trình tạo mật của gan để hấp thu chất béo, là nguyên liệu để sản xuất các nội tiết tố thượng thận và sinh dục quan trọng… Con người không thể sống nếu thiếu cholesterol. Tuy nhiên, nếu số lượng và tỷ lệ các thành phần của cholesterol thay đổi có thể dẫn đến bệnh lý cho cơ thể.

 

Tăng mỡ máu – Nguồn căn của phần lớn bệnh tim mạch

Tăng mỡ trong máu hay còn gọi là tình trạng rối loạn lipid máu. Nguyên nhân của tình trạng rối loạn mỡ máu có thể do một hoặc nhiều nguyên nhân phối hợp như gia tăng ăn các thức ăn chứa nhiều chất béo no từ nguồn gốc động vật như mỡ, da, đồ lòng, nội tạng, óc… hay yếu tố di truyền làm gan tăng tạo cholesterol “xấu” LDL; ít vận động hoặc hút thuốc lá làm giảm cholesterol “tốt” HDL… 

Một loại mỡ máu khác cũng không kém phần nguy hiểm là triglyceride. Triglyceride máu sẽ gia tăng khi ăn nhiều chất đường, uống bia rượu… (10%), bên cạnh 90% là do gan tạo ra.

Phát hiện rối loạn mỡ máu bằng cách làm xét nghiệm máu sau 10-14 giờ nhịn đói.

Mức cholesterol máu phân loại theo ATP III (mg/dl)

Khi tăng mỡ trong máu kéo dài, sẽ gây ra bệnh xơ mỡ động mạch, dẫn đến tăng huyết áp, từ từ gây ra tổn thương tim. Đây thường là một diễn tiến có qui trình thứ tự theo thời gian, bắt đầu từ rối loạn (tăng) mỡ trong máu rồi tạo mảng xơ vữa trong thành mạch máu, làm lòng mạch máu bị hẹp và thành mạch mất tính đàn hồi trở nên cứng giòn. Khi đó, tim phải cố gắng bóp mạnh để thắng sức cản của mạch máu, dẫn đến cao huyết áp, lâu ngày dẫn đến suy tim, cộng với chính mạch vành nuôi tim cũng bị tổn thương và không cung cấp đủ máu cho cơ tim, gây thiếu máu cơ tim hoặc nếu có mạch máu nào bị bít tắc sẽ gây nhồi máu cơ tim, mạch máu não bị tắt thì gây tai biến nhũn não, huyết áp cao, dẫn đến vỡ mạch máu não gây xuất huyết não/đột quỵ…

Phòng ngừa bệnh tim mạch bằng thay đổi lối sống

Bằng chế độ ăn uống và tập luyện có thể giúp phòng ngừa rối loạn mỡ máu và cao huyết áp. Cần tuân thủ càng nhiều càng tốt các nguyên tắc sau đây:

  1. Đạt và duy trì cân nặng lý tưởng: BMI = 20 – 22 kg /m2

BMI (Body Mass Index) = cân nặng (kg)/Chiều cao2 (mét)

  1. Hạn chế mỡ động vật < 10% nhu cầu năng lượng, cholesterol < 300 mg /ngày.

Nên hạn chế các thức ăn chứa nhiều cholesterol, chỉ nên ăn 1-2 lần một tuần với người chưa có tăng mỡ máu và ít hơn nếu người đã bị tăng LDL cholesterol. Dầu dừa và dầu cọ tuy không chứa cholesterol nhưng chứa nhiều chất béo no làm gan tăng tạo cholesterol nội sinh nên cũng không được sử dụng trong khẩu phần ăn thường xuyên hàng ngày.

Các cách đơn giản làm giảm chất béo và cholesterol trong khẩu phần:

  • Ăn thịt nạc, bỏ mỡ, bỏ da. Không ăn đồ lòng phủ tạng (ruột, tim, gan, cật), óc, lòng đỏ trứng ăn ít hơn 3-4 cái/tuần.
  • Uống sữa tách béo (không béo, sữa gầy).
  • Hạn chế chiên xào. Chế biến thức ăn dưới dạng hấp, luộc, kho, nướng. Dùng ít bơ, magarine, dầu.
  • Tránh ăn thức ăn mua tại nhà hàng.
  • Đọc kỹ thành phần thức ăn bán sẵn.
  • Tăng khẩu phần về trái cây, rau.

Mỗi tuần nên ăn ít nhất 02 lần cá mỡ và sử dụng dầu thực vật như dầu oliu, mè, đậu nành… trong chế biến thức ăn để cung cấp các acid béo không no có lợi cho tim mạch.

  1. Không ăn nhiều muối (hạn chế ăn mặn): Dưới 6 gam muối/ ngày (kể cả lượng muối trong ướp cá, cà dưa muối, nêm thức ăn, gói nêm mì tôm…).
  2. Tăng lượng kali ăn vào: Kali có nhiều trong nho khô, trái cây khô, khoai tây, chuối, nước dừa, nước rau luộc…
  3. Sử dụng thực phẩm có nhiều chất xơ: Chất xơ có nhiều trong rau củ quả, ngũ cốc nguyên cám.

Nhu cầu khuyến nghị:

Ở người lớn: 20 – 22 g chất xơ/ngày. Cụ thể nên ăn 300 – 400 gram rau và 200 gram trái cây mỗi ngày (cũng không nên ăn nhiều hơn lượng này).

  1. Hạn chế lượng đường tinh ăn vào: Ít ăn và ăn ít món ngọt chè, bánh ngọt, trái cây ngọt, nước ngọt… Khuyến cáo của Viện Dinh dưỡng Quốc Gia Việt Nam là dưới 20g /người /ngày (khoảng 4 muỗng cà phê đường /ngày) hay dưới 500g /người /tháng.

Lượng đường trong một số món ăn Việt Nam 

  1. Hạn chế lượng cồn đưa vào cơ thể (đối với những người có thói quen uống rượu).
  • Nam: Từ 2 đơn vị cồn /ngày trở xuống.
  • Nữ: Từ 1 đơn vị cồn /ngày trở xuống.

Một đơn vị cồn được định nghĩa:

  • 330 ml bia 5% độ cồn (khoảng 1 lon).
  • 150 ml rượu vang 12% độ cồn (1 ly cao).
  • 45 ml rượu mạnh 40% cồn (1 ly nhỏ).

Hình minh họa cho một đơn vị cồn

(330ml bia = 150 ml rượu 12% = 45ml rượu mạnh)

  1. Khuyến khích tăng hoạt động thể lực trong công việc, tập thể dục và chơi thể thao (đi bộ, bóng bàn, cầu lông, chạy chậm, đạp xe, bơi lội) 30-60 phút mỗi ngày, ít nhất 5 ngày một tuần.
  2. Bỏ thuốc lá.

Chế độ ăn khi bị tăng cholesterol “xấu” (LDL)

  • Giảm tổng năng lượng ăn vào trong ngày để giảm cân.
  • Giảm lượng chất béo, lượng cholesterol ăn vào < 200mg /ngày. Dùng dầu đậu phụng, dầu ôliu, dầu đậu nành thay cho mỡ và nên bổ sung dầu cá. Không sử dụng mỡ heo, bơ, phômai, sô-cô-la, dầu dừa, sữa bột toàn phần, nước luộc thịt, thực phẩm nhiều cholesterol như óc, lòng, phủ tạng động vật, lòng đỏ trứng, đồ hộp béo…
  • Tăng lượng đạm (protein) ít béo: Thịt bò nạc, thịt gà nạc bỏ da, thịt lợn thăn, cá, đậu đỗ. Giảm lượng đạm giàu mỡ như thịt nửa nạc nửa mỡ, bao gồm cả đạm động vật, đạm thực vật.
  • Hạn chế đường, tối đa 10 – 20g/ngày. Sử dụng ngũ cốc, kết hợp khoai củ.
  • Giàu vitamin, khoáng, vi lượng, chất xơ chủ yếu trong rau quả, gạo, mì…
  • Tăng các loại thức ăn có nhiều chất chống oxy hoá (rau xanh, trái cây): Rau cải, rau dền, dưa chuột, dưa gang, xà lách, mướp, mồng tơi, rau đay, bí xanh, bí đỏ, giá đỗ, măng, cà rốt, su hào… Cam, quýt, bưởi, mận, đào…

Hàm lượng cholesterol trong 100g thực phẩm ăn được

BS CKI Đào Thị Yến Thủy

Trưởng Khoa Dinh dưỡng

Bệnh viện Quốc tế Hạnh Phúc

Theo Tạp chí Sức khỏe – khoe24h.vn

 

 

 

 

 

 

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Hiểu đúng về Cholesterol

Với cuộc sống công nghiệp hoá hiện nay, mọi người đều bận rộn, việc sử dụng thức ăn nhanh để tiết kiệm thời gian, ít vận động do “internet hoá” đang ngày càng hình thành …

Dinh dưỡng cho người bệnh viêm gan

Nhiệm vụ của một lá gan khỏe mạnh là chuyển hóa thức ăn thành năng lượng. Khi gan bị viêm, một thực đơn cân đối - lành mạnh sẽ giúp các tế bào gan được …

Dinh dưỡng cho người bệnh sỏi thận

Sỏi thận là bệnh khá phổ biến, tỷ lệ mắc bệnh ở người trưởng thành là 10 -15% dân số, bệnh gặp ở nam nhiều hơn nữ (12% ở nam và 7% ở nữ); Khả …

Dinh dưỡng trong ngày Tết cho trẻ nhỏ

Cả năm chỉ có một ngày Tết, nên nhà nào cũng chuẩn bị bánh, mứt, kẹo, nước ngọt, bánh chưng, bánh tét, giò chả, dưa hành, củ kiệu… và đi đến đâu trẻ cũng được …

Có phải khi ung thư không nên ăn thịt đỏ?

Để chống lại căn bệnh ung thư, hiện nay, có một lời khuyên không chính thống (không có dữ liệu từ các công trình nghiên cứu) được lan truyền và dẫn đến nhiều tranh cãi, …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi