Các lưu ý dùng thuốc an toàn dành cho người cao tuổi

Người cao tuổi theo định nghĩa là lớn hơn hoặc bằng 60 tuổi. Người cao tuổi thường bị nhiều bệnh khác nhau do quá trình lão hóa và buộc phải dùng nhiều thuốc để điều trị cũng như phục hồi sức khỏe. Vậy, dùng thuốc sao cho an toàn?

Trên thực tế, việc dùng thuốc trên người cao tuổi có thể gặp phải một số khó khăn như sau:

  • Người cao tuổi thường bị nhiều bệnh mắc kèm nên cùng một lúc có thể phài dùng nhiều thuốc. Các thuốc này có thể gây tương tác với nhau gây ra các tác dụng không mong muốn được gọi là tương tác thuốc – thuốc. Hoặc một thuốc được kê để điều trị bệnh này có thể gây tương tác có hại với một bệnh khác mắc kèm.

  • Người cao tuổi thường giảm chức năng về nhận thức, về thao tác tay chân, nên có thể gặp khó khăn trong việc ghi nhớ cách dùng thuốc, thời điểm uống thuốc hoặc khó khăn trong việc chuẩn bị thuốc (bẻ viên thuốc, pha loãng thuốc) hay tự dùng các thuốc phức tạp như thuốc tiêm đái tháo đường, các bình xịt trị hen.
  • Người cao tuổi có các chức năng gan và thận thường suy giảm. Trong khi gan là cơ quan chính giúp chuyển hóa, giải độc thuốc và thận là cơ quan chính giúp thải trừ thuốc ra khỏi cơ thể sau khi thuốc đã phát huy hết tác dụng. Do đó, việc dùng thuốc trên người cao tuổi phải hết sức thận trọng, bao gồm: giảm liều hợp lý, theo dõi kỹ các tác dụng có hại của thuốc có thể gặp phải khi dùng.
  • Rất nhiều thay đổi sinh lý, bệnh lý khác trên người cao tuổi có thể khiến cho người cao tuổi dễ gặp vấn đề liên quan đến sử dụng thuốc hơn so với người trưởng thành.

 

Lời khuyên dành cho người cao tuổi về việc sử dụng thuốc an toàn

  • Tìm hiểu về các loại thuốc: Đọc kỹ đơn thuốc, nhãn thuốc bao gồm các thông tin trên vỉ thuốc, hộp thuốc, tờ hướng dẫn dùng thuốc và làm theo hướng dẫn. Nếu có thắc mắc, hãy hỏi ngay bác sĩ hoặc dược sĩ.
  • Nói chuyện với bác sĩ, dược sĩ về tình trạng sức khỏe và tất cả các loại thuốc dùng, bao gồm thuốc theo toa và cả thuốc dùng khác ngoài đơn thuốc (thuốc tự mua tại nhà thuốc mà không có toa của bác sĩ), cũng như các thực phẩm bổ sung, vitamin và thảo dược. Nhân viên y tế càng biết nhiều thì càng có thể đưa ra các quyết định điều trị hay tư vấn tốt hơn. Đừng ngại đặt câu hỏi!

  • Theo dõi các tác dụng phụ có thể xảy ra và cho bác sĩ hay dược sĩ biết ngay về bất kỳ triệu chứng hoặc thay đổi bất thường nào theo cảm nhận. Tác dụng phụ của thuốc là các triệu chứng hoặc cảm giác không mong muốn xảy ra khi dùng thuốc. Tác dụng phụ có thể tương đối nhẹ như đau đầu hoặc khô miệng. Nhưng cũng có thể đe dọa tính mạng như chảy máu, tổn thương gan hoặc thận. Tác dụng phụ của thuốc cũng có thể gây lơ mơ và gây nguy hiểm khi lái xe hay vận hành máy móc cần sự tập trung.
  • Thông báo nếu bị dị ứng thuốc: Khi bị dị ứng với một loại thuốc nào đó, hãy yêu cầu nhân viên y tế ghi một tấm thẻ lưu các thông tin liên quan đến tình trạng dị ứng thuốc và mang theo tấm thẻ này mỗi lần tái khám. Cũng cần cung cấp đầy đủ thông tin về dị ứng khác như dị ứng với thức ăn, phấn hoa, hay một chất cụ thể nào đó.
  • Đi cùng người thân đến các cuộc hẹn với bác sĩ nếu cần giúp đỡ để hiểu hoặc nhớ những gì bác sĩ nói.
  • Báo ngay với bác sĩ, dược sĩ nếu gặp phải vấn đề khi dùng thuốc như khó nuốt viên thuốc, khó khăn khi chia nhỏ viên thuốc, khó khăn khi thao tác dùng thuốc… Bác sĩ, dược sĩ có thể giúp giải quyết vấn đề đó.
  • Sử dụng lịch, hộp ra lẻ thuốc uống theo các thời điểm khác nhau trong ngày để giúp ghi nhớ những thuốc cần dùng và thời gian dùng.
  • Dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ, đơn thuốc.
  • Sử dụng đúng liều lượng: Không dùng liều thuốc cao hơn với suy nghĩ sai lầm rằng nó sẽ giúp nhanh khỏi bệnh hơn bởi vì điều đó có thể sẽ rất nguy hiểm, thậm chí gây tử vong. Ngược lại, không nên tự ý ngừng uống thuốc hoặc uống một nửa liều thuốc để tiết kiệm tiền.

  • Dùng thuốc đúng giờ: bao gồm đúng thời điểm trong ngày (sáng, trưa, chiều, tối) và thời điểm uống thuốc so với bữa ăn (trước ăn, trong bữa ăn, ngay sau ăn hay sau khi ăn một thời gian).
  • Dùng thuốc hết liệu trình (số ngày) bác sĩ đã kê đơn, ngay cả khi cảm thấy tốt hơn. Vì trong một đơn thuốc đôi khi có những thuốc để điều trị đỡ nhanh các triệu chứng cấp như ho, sốt, đau kết hợp với một thuốc khác giúp điều trị tận gốc căn nguyên của bệnh (như diệt tác nhân gây bệnh, phòng bệnh tái phát…). Và đôi khi người bệnh đã cảm thấy khỏe hơn nhưng tác nhân gây bệnh vẫn còn và người bệnh vẫn phải hoàn thành hết liệu trình dùng thuốc.
  • Chủ động thông báo với bác sĩ nếu có dùng rượu, thuốc lá: vì rượu, thuốc lá có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc. Hãy trung thực với bác sĩ nếu có sử dụng.
  • Bật đèn sáng: Không uống thuốc trong bóng tối vì dễ uống nhầm thuốc.

  • Bảo quản thuốc ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh sáng mạnh: Tủ bếp hoặc kệ phòng ngủ có thể là nơi bảo quản thuốc tốt. Thuốc không nên được giữ ở những nơi mà nhiệt độ và độ ẩm có thể làm thay đổi hiệu quả của chúng. Không giữ thuốc trong tủ lạnh, trừ khi bác sĩ, dược sĩ, hoặc nhãn thuốc yêu cầu như vậy.
  • Giữ tất cả các loại thuốc xa tầm mắt và tầm với của trẻ em.
  • Luôn giữ thuốc trong hộp đựng ban đầu của chúng và không bao giờ để nhiều hơn một loại thuốc trong cùng một hộp.
  • Trước khi đi du lịch: hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ cách điều chỉnh lịch dùng thuốc để xét đến những thay đổi về thời gian, thói quen và chế độ ăn uống. Mang theo số điện thoại của bác sĩ và dược sĩ. Khi bay, mang theo thuốc bên mình; không đóng gói thuốc trong hành lý ký gửi. Khi đi du lịch, luôn giữ thuốc tránh nhiệt và ánh sáng mặt trời trực tiếp.
  • Hãy tái khám đúng hẹn với bác sĩ để làm các xét nghiệm theo dõi cũng như được kê đơn hợp lý với tình trạng bệnh cập nhật nhất.

 

Những câu hỏi có thể hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về thuốc

Khi có một đơn thuốc mới, hãy hỏi:

  • Tên của loại thuốc này là gì và tại sao tôi lại dùng nó?
  • Thuốc này điều trị bệnh gì?
  • Tôi nên dùng bao nhiêu lần một ngày? Vào thời gian nào?
  • Tôi nên dùng bao nhiêu thuốc?
  • Có nên dùng thuốc với thức ăn hay không? Những gì tôi không nên ăn hoặc uống khi dùng thuốc này?
  • Thuốc này sẽ mất bao lâu để có tác dụng?
  • Thuốc này có gây ra vấn đề gì không nếu tôi đang dùng các loại thuốc khác?
  • Tôi có an toàn khi lái xe trong khi dùng thuốc này không?
  • Khi nào tôi nên ngừng dùng thuốc?
  • Nếu tôi quên uống thuốc, tôi phải làm sao?
  • Tôi có thể gặp phải những tác dụng phụ nào? Tôi nên làm gì nếu gặp vấn đề đó?
  • Tôi gặp khó khăn về chi trả. Có thuốc nào rẻ hơn không?

TS. DS Võ Thị Hà

SV Nguyễn Thanh Huyền

Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch

Theo Tạp chí Sức Khỏe – khoe24h.vn

Tài liệu tham khảo

  1. Medication safety for older people. Health Direct. October 2018.

https://www.healthdirect.gov.au/medication-safety-for-older-people

  1. Medicines and You: A Guide for Older Adults. US Food And Drug Administration. 2015.

https://www.fda.gov/drugs/resources-you-drugs/medicines-and-you-guide-older-adults

  1. Medication management for older adults. BeMedWise Program at NeedyMeds. 2019.

https://bemedwise.org/medication-safety/medication-therapy-management-for-seniors

  1. 4 Medication Safety Tips for Older Adults. US Food And Drug Administration. 2017.

https://www.fda.gov/consumers/consumer-updates/4-medication-safety-tips-older-adults

  1. Considerations for Generic Drug Use in the Elderly. Pharmacytimes. 2007.

https://www.pharmacytimes.com/publications/issue/2007/2007-01/2007-01-6215?fbclid=IwAR2qTDW1gdgVqQVZu_ OGfxBOxViqDkHizFYcJgG_kpCA4JYnLxlMKMviWBg

  1. Advising the Elderly on Multiple Medication Use. Pharmacytimes. 2008.

https://www.pharmacytimes.com/publications/issue/2008/2008-01/2008-01-8343?fbclid=IwAR1LuB6lfcSxsPOHmVt7 mGauwflsjekfevovyHuMGuRUDkDvjlaOibOHgv4

  1. Medication Use Safety Training for SeniorsTM (MUST for SeniorsTM) toolkit. BeMedWise Program at NeedyMeds. 2019.

https://bemedwise.org/health-education-resources/older-adults

 

 

 

 

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Chăm sóc sức khỏe bằng YDCT – Xu thế tất yếu

Y Dược Cổ Truyền (YDCT) nói chung và Đông dược nói riêng, được sử dụng trong phòng bệnh và chữa bệnh đã có từ hàng ngàn năm và hiện vẫn không ngừng phát triển. Xu …

Lờn thuốc tăng huyết áp

Có một bệnh nhân nữ, 62 tuổi nhập viện khoa tim mạch vì bị nhức đầu và chóng mặt. Huyết áp bệnh nhân đo tại khoa cấp cứu là 200/110 mmHg. Sau khi được xử …

Dùng quá nhiều thuốc

“Dùng quá nhiều thuốc” không phù hợp vừa không đạt được mục tiêu điều trị, mà chính những loại thuốc “thập cẩm” như vậy tương tác với nhau và gây nên những tác dụng phụ …

Loãng xương dưới góc nhìn của YHCT

Những năm qua, số lượng các nghiên cứu đánh giá hiệu quả và an toàn của các phương pháp YHCT trong điều trị loãng xương được công bố trên các tạp chí khoa học quốc …

Tác hại của thuốc giả

Thuốc giả, bao gồm cả thực phẩm chức năng giả, không chỉ là mối nguy ở nước ta mà trên toàn thế giới. WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) đã đưa ra một định …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi